و اگر روزى در ميان يك ملت هم نژاد و هم خون و هم زبان ، پيوند معنوى و اتحاد فرهنگى به وجود آيد ، هرگز ، ضربهاى بر اتحاد و مليت آنها وارد نمىشود .
اينجاست كه پيشوايان بزرگ بشر - كه از مكتب وحى الهام مىگيرند - اساس مليت را « وحدت فكرى و عقيدتى » دانسته و افراد آن اجتماع را كه از نظر عقيده و طرز تفكر ، وحدت نظر دارند ، برادر يكديگر خواندهاند و شعار آنان را جملهء
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ »
تشكيل مىدهد .
بزرگترين پيشواى بشر ، حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله در سخنان تاريخى خود ، افراد اجتماع باايمان را بهسان اعضاى يك بدن انسانى دانسته است كه يك وحدت فكرى و عقيدتى همچون روح واحد بر آنها حكومت مىكند و قلوب آنان را به هم پيوند مىدهد . « 1 »
خلاصه ، عناصر مادى بىروح مانند : نژاد ، زبان ، خون و . . . كه سازنده وحدت فكرى نبوده و الهام يافته از درون انسان نيستند نمىتوانند مبناى يك مليت و اساس يك زندگى مشترك و سازندهء يك جامعه واحد - كه الفت و صميميت و همبستگى كامل ميان افراد آن وجود داشته باشد - قرار گيرند ، بلكه افرادى كه در پرتو اين عناصر گرد هم آمدهاند ، سرانجام بر اثر تضاد افكار و اختلاف در تشخيص و تباين هدف ، وحدت و اتفاق و هماهنگى خود را
پاورقی
( 1 ) . شيخ عباس قمى ، سفينة البحار ، ج 1 ، ص 13 .