وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ؛
« 1 » كسانى كه به نداى پروردگار خود پاسخ گفته و نماز را برپا مىدارند و امور آنان براساس مشورت و تبادل نظر استوار است و از آنچه بديشان روزى داديم ، انفاق مىكنند » ؛ و نكته اين مطلب همان است كه سراينده اشعار يادشده نيز در دو شعر زير به آن توجه داده است :
اگر مرا و تو عقل خويش كافى بود * چرا به امر خداوند ، امر بر شورى است
بدين دليل « يد اللّه مع الجماعة » سرود * كه با جماعت ، دستى قوى ، يدى طولى است
ملاك و سرچشمهء اتحاد چيست ؟
اكثر جامعهشناسان مىگويند : انسان يك موجود اجتماعى است و در ساختمان وجودى و آفرينش وى ، تمايلات شديدى به زندگى دستهجمعى نهفته است . اكنون بايد ديد كه اين حيات اجتماعى در سايه چه عواملى تحقق مىپذيرد .
امروز گروهى از جامعهشناسان معتقدند كه عواملى همچون :
« نژاد » ، « زبان » ، « وحدت تاريخ » ، « وحدت ارضى » و « خون » ، عناصر سازندهء مليت و وحدت ملتهاست ؛ اجتماعى كه از عناصر مزبور به وجود مىآيد ، همان است كه در علم حقوق به آن « ملت »
هامش
( 1 ) . شورى ( 42 ) آيهء 38 .