وسيلهى چيز ديگر باشد ؟
به اين سؤال سه پاسخ داده شده است كه سومى از بنده است :
1 - مخاطب قرآن ، انسانها هستند و قرآن به زبان آنها نازل شده است .
در آيه 97 سوره مريم مىخوانيم كه : « فَإنَّما يَسَّرْنَهُ بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقينَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا » .
( و ما ( / قرآن ) را به زبان تو آسان بيان كرديم تا پرهيزكاران را بوسيله آن بشارت دهى ، و دشمنان سرسخت را با آن انذار كنى . )
قرآن كلامى است كه به زبان ما و / بدر قالب اصطلاحات انسانى / آمده است .
اگر قرآن به زبان ما نازل نشده بود ، چيزى از آن نمىفهميديم . البتّه قرآن حقيقى و روح كلّى قرآن مقولهاى نيست كه در دسترس هر كس باشد ، خداوند مىفرمايد :
« لا يَمَسُّهُ إِلِاَّ الْمُطَهَّروُنَ » . « 1 »
بنابر اين قرآنى را ما مىفهميم كه به زبان ما آمده باشد . وقتى چنين است ، بايد در چهارچوبهاى زبان باشد و قواعد و دستورهاى زبان در آن لحاظ شده باشد . يكى از ابعادِ زبان ، سوگند ياد كردن است . همانطور كه براى توضيح و تبيين ، مثال زده مىشود ، براى تأكيد ، از ابزارهايى استفاده مىشود ؛ مثل حروف تأكيد ، نون تأكيد و نيز سوگند .
ممكن است بگوييد : « خدا احتياج به تأكيد ندارد . » اين درست است ؛ امّا آنچه مهم است اين است كه مخاطب خداوند احتياج به تأكيد دارد . با منِ بشر بايد به گونهاى صحبت شود كه بفهمم و باور كنم .
2 - سوگندِ خداوند براى آن نيست كه بخواهد به كلام خود ارزش بدهد و آن را تقويت و تأكيد كند ؛ بلكه براى آن است كه به ما بفهماند كه آنچه
هامش
( 1 ) - / واقعه ، 79 : ( جز پاكان ، كسى به قرآن دست نمىيابد . )