فريب خوردگى است .
تفسير حرفى كلمهء « لا جرم » : لا قطع است ، و معنى ( مفهومى ) آن اين است كه هيچ كسى قادر بر قطع اين كلام يا ردّ آن نيست ، چه اين كلام حقّ است ، و مؤمن آل فرعون اين كلمه را براى مزيد اعتماد و اطمينان بدين حقيقت و مبارزه با حالت بيم و اميد نزد ياران فرعون به كار گرفت كه تمام / 83 استقلال و اعتماد به نفس خود را در برابر گردنكشى فرعون از دست داده بودند . و اگر اندكى فكر مىكردند ، بيگمان در مىيافتند كه فرعون ناتوانتر از آن است كه سلطهء خود را بر آنان واجب سازد و تحميل كند ، و براستى اگر از لحاظ نيرو از آنان كمتر نباشد ، بىترديد همچون يكى از آنهاست ( نه بيشتر ) ، و در واقع او نيروى خود را از ناتوانى و ضعف آنها به دست مىآورد ، و هيبت خود را از ذلّت آنها كسب مىكند ، و اگر آنها چنان كه بايد و شايد ارزش خود را مىشناختند او را بيقين خوار و حقير مىيافتند ، و در نتيجه مىدانستند كه اصلا او را دعوتى نيست ، و فرقى ميان او با سنگى سخت يا گوسالهاى زبان بسته يا درختى كرم خورده وجود ندارد . آيا كسانى را كه بتى يا گوسالهاى يا درختى را مىپرستند ، ديدهاى ؟ آيا آنچه آنان مىپرستندش چيزى به آنان مىدهد يا آنان هستند كه بدان قداست مىبندند و به حساب خود نيرو مىبخشند ؟
امّا خدايى كه آن مؤمن كسان را به سويش مىخواند ، بازگشت همه به سوى اوست ، پس او بهترين ذاتى است كه مردم را به سوى او خوانند و گراميش دارند ، «
وَ أَنَّ مَرَدَّنا إِلَى اللَّهِ
- حال آن كه بازگشت ما به سوى خدا ( ى يكتا ) ست . » آن گاه آنان را يادآور حقيقتى فطرى مىشود كه در ضمير هر انسانى به وديعه نهاده شده ، و آن حقيقت اين است كه همانا خداست آن كه همه چيز را آفريد و به تقدير حكيم خود مقدّر و مقرّر داشت ، و نشانههاى عدل و حكمت خود را در هر چيزى از كوچك و بزرگ پراكند ، و خوشامد گزافكارانى را كه از حدود خود فراتر