[ 27 ] اگر پروردگار بندگانش را دوست مىدارد پس چرا رحمت را بيشتر و بيشتر بر آنها نمىگسترد ؟ چرا زمين را انباشته از رحمت و آسايش نمىكند ؟ براى آن كه او به طبيعت بشر آگاه است ، پس اگر بيش از توان فراگيريشان به آنها بدهد در زمين ستمگرى و تباهى مىكنند ، و از حق منحرف مىشوند ، و اين از رحمت خداست كه به بندگان خود روزى را يك دفعه نمىدهد ، بلكه به اندازهء نياز و فراگيرى آنها مىدهد . « وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ - اگر خدا روزى بندگانش را افزون كند در زمين فساد مىكنند . » براستى نفس انسان پيش از رام كردن آن به وسيلهء ارزشهاى و الا ، سركش است ، و خداوند سركشى آن را با نيازمندى آن به روزى مهار كرده است ، و اگر اين مهار نمىبود بيگمان ستمگرى و سركشى آن را به فساد و بدبختى مىكشانيد ، چنان كه مىبينيم چون احساس بىنيازى كند طغيان در پيش مىگيرد ، حتّى گرچه اين احساس نادرست باشد ، همان گونه كه پروردگار ما گويد : « إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى « 66 » - حقا كه آدمى نافرمانى مىكند . هر گاه كه خويشتن را بىنياز بيند » . « وَ لكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ ما يَشاءُ إِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ - ولى به اندازه‌اى كه بخواهد روزى مىفرستد ، زيرا بر بندگان خود آگاه و بيناست . » چه كسى از خدا بر بندگان او آگاهتر است ؟ ، بندگانى كه هر گونه خواسته آنها را آفريده است ، و هر گونه خواسته غريزه‌ها را در وجود آنها نهاده ، و چيرگى دانش و آگاهى او فراگير و رساست ، و آنان در برابر ديده و بينش ذات