ركن دوّم : اظهار ندامت
از آيات كريمهء قرآن شريف و روايات نورانى اهلبيت ( ع ) ، استفاده مىشود كه توبه ، به بيان و اظهار پشيمانى نياز دارد . تضرّع و زارى به درگاه خداوند تبارك و تعالى و بيان عذرخواهى از ذات بارىتعالى در تحقّق توبه ، حائز اهميت است و در تعاليم دينى مورد تأكيد واقع شده است . اين تأكيد ، سه مرتبه در سورهء هود تكرار شده است :
اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ « 1 »
از پروردگار خود آمرزش بخواهيد ، سپس به سوى او بازگرديد .
استغفار ، به معناى طلب مغفرت كردن است و منظور قرآن كريم از بهكارگيرى اين واژه ، امر بندگان به توسّل جستن به توبهء زبانى و اظهار ندامت مىباشد . چنان كه مقصود قرآن شريف از توبه ، در آياتى كه بيان شد ، امر بندگان به بازگشت به سوى خداوند متعال با عمل صالح است كه سرنوشتى سعادتبخش براى آنان رقم مىزند .
در واقع ، اين آيات نورانى به بندگان مىفهماند كه بايد علاوه بر ندامت قلبى ، براى گذشتهء خود آمرزش بخواهند و براى آينده ، تصميم به اطاعت از فرامين الهى و ترك گناه بگيرند .
استغفار يا طلب مغفرت كه به آن « اظهار ندامت » نيز گفته مىشود ، در سيرهء اهلبيت ( ع ) جلوهء بارزى دارد . پيامبر اكرم ( ص ) مىفرمودند :
« إِنِّي لأسْتَغْفِر الله فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّة » « 2 »
همانا من در هر روز صد مرتبه استغفار مىكنم .
هامش
( 1 ) . هود / 90 و 52 و 3
( 2 ) . مجمعالبيان فى تفسير القرآن ، ج 9 ، ص 155 ؛ سنن الترمذى ، ج 5 ، ص 59