بايد از هرگونه « اسراف » ، به معناى فرو رفتن در مشتهيات نفس از راه حلال ، توبه كند . حتّى قرآن و روايات ، اسراف و تبذير در عمر را گناه بزرگى مىدانند :
وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فيها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذي كُنَّا نَعْمَلُ أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذيرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمينَ مِنْ نَصيرٍ « 1 »
و آنها در آنجا فرياد كنند : خداوندا ، ما را بيرون‌آر تا جز آن‌كه مىكرديم كار نيك و شايسته كنيم . [ گوييم : ] آيا شما را چندان عمر نداديم كه هر كه پند پذير است در آن مدّت پند گيرد ؟ و شما را بيم‌دهنده هم آمد ، پس بچشيد كه ستمكاران را هيچ ياورى نيست .
پيامبر اكرم ( ص ) نيز فرمودند :
« إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ لَا يَزُولُ الْعَبْدُ قَدَماً عَنْ قَدَمٍ حَتَّي يُسْأَلَ عَنْ
أَرْبَعَةِ أَشْيَاءَ عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ وَ عَنْ شَبَابِهِ فِيمَا أَبْلَاه وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَ فِيمَا ذَا أَنْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْل‌َالْبَيْت » « 2 »
در روز قيامت بنده‌اى گام بر ندارد تا از چهار چيز پرسش شود : از عمرش كه در چه گذرانده و از جوانىاش كه در چه به سر رسانده و از مالش‌كه از كجا آورده و در كجا خرج نموده و از دوستى ما خانواده .
كوتاهى در رفع حوائج ضرورى مسلمين ، گناه اجتماعى ديگرى است كه بايد به آن توجّه شود . هنگامى كه يك مسلمان نياز ضرورى به خوراك ، پوشاك ، مسكن يا ازدواج داشته باشد ، همهء اهل ايمان وظيفه دارند به داد او برسند و حوائج
Footnote
( 1 ) . فاطر / 37
( 2 ) . جامع‌الاخبار ، ص 175