14 . موانع امر به معروف و نهى از منكر
1 - 14 . سوءظنّ
سوءظنّ به ديگران ، مرتبهاى از حقّ النّاس است . يعنى انسان به مردم بدبين باشد . حالا اين بدبينى خانم به شوهرش باشد يا شوهر به خانمش ؛ رفيق به رفيقش يا اينكه يك بيگانه به يك بيگانه ؛ اين سوءظنّ ، راجع به ناموس باشد ، راجع به مال باشد ، راجع به چيزى عرفى باشد ، يا هر چيز ديگر .
بدبينى يا بدگمانى گناه بزرگى است ؛ به اندازهاى بزرگ است كه قرآن شريف مىفرمايد :
« إذ تلقونه بألسنتكم و تقولون بأفواهكم ما ليس لكم به علم و تحسبونه هيّنا و هو عند الله عظيم »
« 1 » مىگويد سوءظنّ به ديگران پيدا مىكنى . اينقدر هم بىحيا هستى كه به زبان مىآورى . خيال مىكنى كار كوچكى كردى . در حالى كه اين گناه پيش خد گناه پيش خدا گناه بزرگى است . يعنى گناه كبيره است .
در جاى ديگر مىفرمايد : « و لا تقف ما ليس لك به علم إنّ السّمع و البصر و الفؤاد كلّ أولئك كان عنه مسئولا » « 2 » بدگمان مباش . از تخيّلها پيروى مكن . از توهّمها پيروى نكن . براى اينكه در روز قيامت از چشم تو ، از گوش و از دل تو ، سؤال مىشود و گوش و دل تو عليه تو جواب مىدهند .
يعنى آدم بدگمان ، در روز قيامت ، دلش عليه او شهادت مىدهد . چنانچه اگر چيزى گفته باشد ، زبان او عليه او شهادت مىدهد . اگر هم كارى كرده
هامش
( 1 ) . نور / 15 .
( 2 ) . « آنچه را از آن آگاهى ندارى ، پيروى مكن ، همانا گوش و ديده و دل همگى مسئولند » . ( إسراء / 36 )