است دست به هر جنايتى بزند . بنابراين همانگونه اطاعت زن از مرد حق طبيعى مرد است حرفشنوى مرد از زن و در جريان گذاردن او حق طبيعى زن است .
3 - 13 . خوشبينى در جامعه
تقاضا دارم باعينك خوشبينى وارد جامعه بشويد . انسان با عينك سياه ، همهجا را سياه مىبيند . با عينك سياه به مردم نگاه نكنيد . در روايات آمده است كه رفيق خود آن كسى است كه خوبىهايى را كه به ديگرى مىكند نمىبيند ، امّا خوبىهاى ديگران را فراموش نمىكند .
اميدوارم اين دو نكتهء مهمّ اخلاقى را به كار گيريد و اين صفت رذيلهء تخيّل اجتماعى را ، اگر داشته باشيد ، به مرور زمان رفع كنيد و با دل پاك وارد صفّ محشر بشويد : « يوم لا ينفع مال و لا بنون * الّا من اتى الله بقلب سليم » « 1 » « در روز قيامت هيچچيز به درد نمىخورد مگر دل پاك » .
4 - 13 . تربيت اجتماعى
تربيت اجتماعى ، به بيان واضحتر ، همان قانون و فريضهء بسيار مهمّ امر به معروف و نهى از منكر است كه كنترلكنندهاى بسيار قوى در زمينهء تربيت جوان در جامعه به شمار مىرود . اين عامل كه از زمرهء فروع دين اسلام است ، در رديف نماز و روزه قرار داده شده است ، امّا آنچه از آيات و روايات بر مىآيد ، در جايگاهى بسيار مهمّتر قرار دارد ، زيرا اقامه و عمل به فروعات در آينهء اجر او برپا داشتن اين فريضهء متعالى الهى است و منظور از
هامش
( 1 ) . « روزى كه نه مال ( براى انسان ) فايده دارد و نه فرزند . مگر آنكس كه قلب سليم را به درگاه خدا عرضه بدارد » . ( شعراء 88 - 89 ) .