ب ) از مراقبان ديگر ، پيامبر اكرم ( ص ) است و خداوند مى فرمايد :
( قل اعملوا فسيري الله عملكم و رسوله و المؤمنون ) 125
و بگو عمل كنيد ، خدا و پيامبرش و مؤمنان ، اعمال شما را خواهند ديد .
ج ) فرشتگان نيز از مراقبان هستند ، خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد :
( كتاب مرقوم . يشهده المقرّبون . ) 126
كارنامه اى نگاشته شده كه مقرّبان ، گواه آنند .
( ما يلفظ من قولٍ الّا لديه رقيب عتيد . ) 127
هيچ كلامى نمى گويد مگر آنكه در كنار او ، مراقبى حاضر است .
د ) اعضا و جوارح نيز در شمار مراقبان هستند ، خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد :
( حتي اذا ما جاؤها شهد عليهم سمعهم و ابصارهم و جلودهم بما كانوا يعملون . و قالوا لجلودهم لم شهدتم علينا قالوا انطقنا الله الّذي انطق كل شيءٍ ) 128
چون به كار آتش آيند ، گوش و چشمها و پوستهايشان به اعمالى كه مرتكب شده اند ، بر آنها گواهى دهند . به پوستهاى خود گويند : چرا عليه ما شهادت داديد ؟ گويند : آن خدايى كه هر چيزى را به سخن مى آورد و شما را نخستين بار بيافريد ، ما را به سخن آورده است .
ه ) از جمله مراقبان ديگر ، يكى هم زمينى است كه اعمال بر روى آن چهره مى بندند ، خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد :
( اذا زلزلت الارض زلزالها و اخرجت الارض اثقالها و قال الانسان ما لها . يومئذٍتحدّث اخبارها بانّربّك اوحي لها . ) 129
آنگاه كه زمين به سخت ترين لرزه هايش لرزانده شود ، و زمين بارهاى سنگينش را بيرون ريزد ، آدمى بگويد كه زمين را چه رسيده است ؟ در
كاوشى نو در اخلاق اسلامى وشئون حكمت عملى (فارسى) — صفحة 238
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٣٨