إِ نَّ شَرَّ الدَّوابِ عِندَ اللّهِ الصُّمُّ البُكمُ الَّذين لا يَعقِلُونَ .
« 1 » همانا بدترين جنبندگان نزد خداوند لالها و كرهايى هستند كه درك نمى كنند .
آرى ، انسانى كه جلوش باز باشد ، و دست به هر عملى كه دلخواه اوست بزند ، زيانش براى خود او و جامعه اش از هر درنده اى بيشتر است .
گفتار ما در اين چند جلسه ، به خواست پروردگار عالم و لطف حضرت بقيه اللّه ( عج ) در اين باره است كه عوامل جلو گيرندهء اين انسان كدام است ؟
در اين زمينه نظريه هايى مطرح شده است كه بايد دربارهء آنها صحبت كنيم و ببينيم چه چيزهايى مى توانند جلو طغيان انسان را بگيرند .
قدر و منزلت انسان
قبل از ورود در بحث اصلى ناگريز از بيان مقدّمه اى هستم و آن اين است كه انسان موجود بسيار عجيبى است . همين انسان كه در صورت باز بودن پيش روى او و نداشتن كنترل كرده ، جنايتكار پستى مىشود ، هم او اگر غرائزش را كنترل ، بر نفس امّاره اش غالب شود به مقام بسيار والايى دست مى يابد .
امير المومنين على ( ع ) در اين باره مى فرمايد :
أتزعَمُ جِرمٌ صَغيرٌ * وفيك انطوَى العالَمُ الاكبَر
هامش
( 1 ) سوره انفال آيه 22