تناسب ميزان با موزون
ميزان هر چيزى به تناسب آن چيز است . مثلًا وسيله سنجش موادى همچون گندم و جو ترازوهاى معمولى است . ولى طلا را هيچگاه با قپان وزن نمىكنند . بلكه ، آن را با وزنههاى بسيار ظريفى به نام « قيرات » وزن مىكنند .
همچنين پارچه را متر مىكنند يعنى ، ميزان پارچه متر است . حال آنكه كجى و راستى ديوار را ميزان ، شاغول است و فلسفه را ميزان ، منطق .
تناسب سنگينى هر چيز با نفس آن
مسئله قابل توجه ديگر اين است كه سنگينى و سبكى هر چيزى و يا هر موضوعى متناسب با نفس شىء است . چنان كه در امور مادى سنگينى و سبك گندم و جو مختص و متناسب با آنها است و چون گفته شود اين پارچه سنگين است ، نظر به وزن آن نيست . بلكه ، مواد فاخر و ارزنده بودن آن است . همچنين وقتى به يك مثقال الماس ، سنگين گويند ، مراد از سنگينى آن به لحاظ قيمت و قدمت آن است . و نيز گاهى به آنان كه داراى روح بزرگ و اخلاق نيكو هستند ، انسان سنگين اطلاق مىكنند . بديهى است كه سنگينى مورد نظر از حيثيت شرافت وسيرت معنوى و انسانيت آنها است . بنابراين ، ثقل هر چيزى به تناسب