گرفتار آيد ، از حيوان فروتر خواهد بود .
اولئك كالانعام بل هم اضل . « 1 »
آنها مانند چهار پايانند ، بلكه بسى گراه ترند .
ان شر الدواب عند الله الصم البكم الذين لا يعقلون . « 2 »
بدترين جانوران نزد پروردگار كسانى هستند كه ( از شنيدن و گفتن حق ) كر و لال اند و اساساً تعقل نمى كنند .
يعنى ، نيرويعقل انها از نيروى شهوتشان شكست خورده است .
راه پيروزى در جهاد اكبر
براى اينكه بعد معنوى ما بر بعد مادى غلبه پيدا كن و بر جنبه ملكوتى ناسوتى حاكم شود ، بايد « عواملى » را به مدد « روح » خويش بسيج كنيم .
در اين باره ، علماى اخلاق و سير و سلوك نظريات فراوانى اظهار كرده اند . فلاسفه پيش از اسلام هر كدام در اين باره عقايذى دارند و روانشناسان نيز در حوزه دانش خويش به نظرياتى دست يافته اند . اما ، به طور خلاصه بايد گفت « عوامل » پيروزى در نبرد درونى انسان از نظر علما متفاوت است . به گونه اى كه عده اى از آنها « عقل » را قادر به پيروزى در جبهه
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيه 179 .
( 2 ) . سورهء انفال ، آيه 22 .