حدّاقلده سال آن را به تفكّر اختصاص نداده باشد ، مصداق آيهء شريفه مىشود كه مىفرمايد : يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَما تَأْكُلُ الْأَنْعام ، « 1 » يعنى زندگى او با زندگى يك حيوان تفاوت نداشته است . هر دو در مدّت عمر در تكاپوى خوردن و خوابيدن و رسيدگى به غريزهء جنسى بودهاند .
وقتى تفكّر در زندگى كسى نباشد ، غفلت به سراغ او مىآيد و او را در سراشيبى خطر و سقوط قرار مىدهد . چنين كسى با سرعت به سوى تباهى به پيش مىرود . حتّى به جايى مىرسد كه از ظلم به ديگران لذّت مىبرد . خوردن مال حرام براى او افتخار و زرنگى محسوب مىشود . پس تفكّر در چهارچوب اسلام ، لازم و ضرورى است .
انسان بايد با سلاح تفكّر به مبارزه با شيطان بپردازد . گاهى اوقات عدم تفكّر موجب مىشود سالك از ناحيهء عباداتى كه انجام مىدهد ، فريب شيطان را بخورد . وقتى شيطان راندهء درگاه الهى شد ، به خداوند گفت :
قالَ فَبِما أَغْوَيْتَني لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقيم ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْديهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرين « 2 »
گفت : پس بدان سبب كه مرا به بيراهه افكندى ، حتما در كمين آنها بر سر راه مستقيم تو خواهم نشست . سپس بر آنها از پيش رو و از پشت سرشان و از طرف راست و از طرف چپشان در خواهم آمد ، و بيشتر آنها را سپاسگزار نخواهى يافت .
امام باقر ( ع ) در ذيل اين آيهء شريفه مىفرمايند :
اين كه مىگويد : از پيش رو مىآيم ، يعنى از راه آخرت كه به آنها مىگويد : نه بهشتى است ، نه دوزخى و نه رستاخيزى .
هامش
( 1 ) . محمّد / 12 : « ( از لذايذ دنيا ) بهرهمند مىشوند و مىخورند ، همانگونه كه چهارپايان مىخورند . »
( 2 ) . الأعراف / 17 - 16