افزون بر اين ، آيات مربوط به تسبيحات عالم وجود ، بهخوبى دلالت دارد كه عالم وجود رو به كمال است .
سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ « 1 »
حركت جوهرى صدرالمتألّهين ( رحمه الله ) نيز مىگويد : عالم مادّه اگر در طريق استكمال بيفتد ، رو به كمال است . اين استكمال ، استكمال ظاهرى هم نيست ؛ نظير اينكه نطفه ، علقه شود تا انسان شود و بعد پير شود و بميرد ؛ بلكه استكمال معنوى است . مولوى در مثنوى مىگويد :
از جمادى مردم و نامى شدم * وز نما مردم به حيوان بر زدم
مردم ازحيوانى و آدم شدم * پس چه ترسم كى ز مردن كم شدم
جمله ديگر بميرم از بشر * تا بر آرم از ملائك پر و سر
وز ملك هم بايدم جستن ز جو * كل شيء هالك الا وجهه
بار ديگر از ملك قربان شوم * آنچه اندر وهم نايد آن شوم
پس عدم گردم عدم چون ارغنون * گويدم كانا اليه راجعون « 2 »
لذا همهء موجودات استكمال دارند و به سوى خدا در حركت هستند و راجع به آن حركت مىتوان گفت كه پروردگار عالم همه چيز را براى انسان و انسان را براى خودش آفريده است .
أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً « 3 »
هامش
( 1 ) . الحديد / 1 و نيز الحشر / 1 ، الصف / 1
( 2 ) . مثنوى معنوى ، دفتر سوّم ، ص 752
( 3 ) . لقمان / 20 : « آيا نديديد كه خداوند آنچه را در آسمانها و آنچه را در اين زمين است براى شما مسخر و و رام نموده و نعمتهاى آشكار و نهان خود را بر شما وسعت و تماميّت بخشيده ؟ »