است كه انسان گاهى در مصرف نعمتهاى خداوند زيادهروى مىكند . به اين مىگويند اسراف ؛ مثل آن كه زياد بخورد ، زياد بپوشد ، زندگى تجمّلى داشته باشد . امّا تبذير آن است كه نعمتهاى خداوند را هدر بدهد ؛ مثل اين كه غذاى خود را بريزد ، لباس خود را پاره كند . هر دو حرام است ، امّا قبح عمل مُبذّر بيشتر است . قرآن كريم در مورد مسرفين مىفرمايد :
وَ أَنَّ الْمُسْرِفينَ هُمْ أَصْحابُ النَّار
« 1 » و اسرافكاران همدمان آتشند .
امّا در مورد تبذير مىفرمايد :
إِنَّ الْمُبَذِّرينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطين « 2 » تبذير كنندگان برادران شيطانهايند .
نمىفرمايد : از شيطان متابعت مىكند ، بلكه بالاتر از آن مىفرمايد : برادر شيطان است و بدبختى اين جاست كه وسواسى مسرف نيست ، مُبذّر است . كسى كه نيم ساعت براى يك غسل وقت مىگذارد ، اين نيم ساعت مشغول عبادت نيست ، مشغول تبذير است . آب را هدر مىدهد . اين عمل حرام است . اگر در حمّام عمومى باشد ، ضامن است . بالاتر از آن ، عمرش را هدر داده است . عُمر از نظر اسلام خيلى مقدّس است . قرآن در بارهى كسانى كه عمرشان را در دنيا هدر دادهاند ، مىفرمايد :
وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فيها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذى ) كُنَّا نَعْمَلُ أَوَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذيرُ فَذُوقُوا
هامش
( 1 ) . غافر / 43
( 2 ) . إسراء / 27