احتكار
مسأله 40 - از گناهان بزرگ در اسلام احتكار است ، و در روايات آمده است كه پروردگار عالم از محتكر بيزار است ، و گناه آن در حدّ قتل نفس است ، و معناى آن اين است كه چيزى را كه امت اسلامى به آن احتياج دارند نگاه دارد و آن را در معرض فروش قرار ندهد ، و آن اقسامى دارد :
الف ) نگاهدارى چيزى براى اين كه بازار سياه درست شود و آن را به قيمت گران بفروشد . و اين قسم ، فرد بارز احتكار است و قطعاً روايات حرمت ، شامل آن مىشود .
ب ) نگاهدارى براى اين كه مردم يا حكومت اسلامى را در مضيقه قرار دهد ، و يا ضرر به اقتصاد مملكت اسلامى بزند ، و معلوم است كه اين قسم گناهش خيلى بالاتر از گناه قسم اوّل است و گاهى محتكر مصداق مفسد فى الارض محسوب مىشود .
ج ) نگاهداشتن چيزى كه بازار آن كساد است - گرچه مردم احتياج به آن هم دارند - براى اين كه آن چيز رونقى پيدا كند ، اين قسم نيز حرام است گرچه حرمت آن به اندازهء قسم اوّل و دوّم نيست .
د ) نگاه داشتن چيزى كه به اندازهء تقاضاى مردم موجود است ، و عرضه نكردن آن ضرر اقتصادى يا غيراقتصادى ندارد ، اين قسم حرام نيست گرچه سزاوار است از اين قسم هم پرهيز نمايد .
ه ) نگاه داشتن چيزى كه خود احتياج به آن دارد ، نظير نگاهداشتن گندم براى مصرف سال خود ، و اين قسم نيز حرام نيست گرچه مردم به آن احتياج داشته باشند ، ولى در صورت احتياج شديد مردم سزاوار نيست كه نگاه دارد زيرا ايثار و فداكارى بايد از جمله سجاياى مسلمان باشد .
مسأله 41 - احتكار ، منحصر به مثل گندم و جو نيست ، بلكه چنان كه گفته شد در هر چيزى حتّى پول هم مىآيد .
مسأله 42 - اگر محتكر رفع يد از كار زشت خود نكرد ، حكومت اسلامى اولًا اخطار و امر به