ديگرى كند .
/ 76 «
وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا
- و هرگز در سنّت خدا تغييرى نمىيابى . » [ 44 ] دليل تبديل نشدن و تغيير نيافتن سنّت خدا تجربههاى تاريخ است .
«
أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً
- آيا در زمين نمىگردند تا ببينند عاقبت مردمى كه پيش از آنها بودهاند و نيرويى بيشتر داشتهاند به كجا كشيد ؟ » مانند قوم عاد كه خدا دربارهء آنها گويد : «
وَ لَقَدْ مَكَّنَّاهُمْ فِيما إِنْ مَكَّنَّاكُمْ فِيهِ
- به آنها چنان مكانتى داده بوديم كه به شما ندادهايم » . « 43 » «
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعْجِزَهُ مِنْ شَيْءٍ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الْأَرْضِ إِنَّهُ كانَ عَلِيماً قَدِيراً
- هيچ چيز در آسمانها و زمين نيست كه خدا را ناتوان سازد . زيرا او دانا و تواناست . » هيچ قدرت مطلق او را محدود نمىسازد ، به راستى او از هر كس كه نافرمانى كند آگاه است ، و مىتواند او را همچون توانمندى مسلّط فرو گيرد و گرفتار كند .
امّا چرا خدا اهل زمين را كه شب و روز نافرمانى مىكنند به انواع عذاب دچار نمىسازد و مؤاخذه نمىكند ؟
پاسخ :
نخست : براى آن كه خدا بخشايندهء آمرزنده است ، و بسيارى از گناهان را مىبخشايد .
دوم : زيرا او بردبار است به آنان فرصتى از پس فرصتى مىدهد تا مهلتشان سپرى شود و آن گاه آنها را به سبب ستمگريشان فرو مىگيرد .
/ 77 [ 45 ] «
وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
هامش
( 43 ) - الاحقاف / 26 .