گمراهى مقرر گشت » « 92 » يا به تحقق پذيرفتن كلمهء ( عتاب ) خدا «
كَذلِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
- پس سخن پروردگار تو دربارهء عصيانگران كه گفت : اينان ايمان نمىآورند ، به حقيقت پيوست » « 93 » و نيز قرآن از اين امر چنين تعبير مىكند كه بر چشمان پرده پوشانده «
وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ
- و بر ديدگانش پرده افكند ، اگر خدا هدايت نكند چه كسى او را هدايت خواهد كرد » . « 94 » يا افكندن پردهها بر دلها «
وَ جَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ
- و بر دلهايشان پردهها افكندهايم تا آن را در نيابند » « 95 » و اين و آن تعبيرها همه اشاره بدان دارد كه وقتى انسان بر كجروى و گمراهى اصرار ورزد خدا ارادهء رهيابى را از او سلب مىكند و آدمى خود را سرشته بر فساد و استمرار در راه باطل مىيابد .
به راستى ، اختيار و اراده و آزادى از بزرگترين نعمتهاى خدا بر انسان است ، و هنگامى كه پروردگارش آن را از او سلب كند با چه چيز حق را بر باطل و آينده اخروى را بر زمان حال دنيوى برگزيند ؟
سزاوار شدن كافران به كلمهء عذاب به سبب ناسپاسى آنها نسبت به آزادى و تباه ساختن فرصت اختيار و به گزينى بر خويشتن است .
[ 72 ] از آن جا كه كلمهء عذاب به سبب كجروى آنها در دنيا بر آنان به حقيقت پيوست ، آن عذاب هم به صورتى محسوس در آخرت بر آنان تحقق پذيرفت .
«
قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها
- گفته شود : از درهاى جهنم داخل شويد ، همواره در آن جا خواهيد بود . » به سبب آلودگى تامّ و تمام خود به كفر ، و بر انسان واجب است كه هرگز به اعمال خود در دنيا فريفته نشود ، زيرا او مثلا مىتواند در دوزخ را از لحاظ احتراز
هامش
( 92 ) - النّحل / 36 .
( 93 ) - يونس / 33 .
( 94 ) - الجاثيه / 23 .
( 95 ) - الانعام / 25 .