ندارد ، و به هر حال براى ما جايز نيست كه به دو شرك آوريم .
در خصوص اين آيه امام باقر ( ع ) گويد :
« همانا خدا به وصف در نيايد ، و چگونه به وصف درآيد كه خدا در كتاب خود گفته است «
وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ
- خدا را نسنجيدند آن چنان كه شايان سنجش اوست » « 77 » پس با هر اندازهاى توصيف شود خود از آن بزرگتر باشد » . « 78 » از سليمان بن مهران آمده است كه گفت : ابا عبد اللَّه ( ع ) را از گفتهء خداى عزّ و جلّ پرسيدم «
ما قَدَرُوا اللَّهَ . . .
- خدا را نسنجيدند . . . تا پايان آيه » گفت : « يعنى ملك او را كه احدى با او آن ملك را « مالك نيست » و « قبض الى اللَّه » در جايى ديگر به معنى خوددارى و منع است و بسط از اوست ، و عطا كردن و وسعت بخشيدن «
. . . وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
- و خدا ببندد ( تنگدستى دهد ) و بگشايد ( توانگرى دهد ) و شما به سوى او بازگردانده مىشويد » « 79 » يعنى عطا مىكند و جلوگيرى مىكند ، و « قبض از او » عزّ و جلّ در وجهى ديگر « اخذ گرفتن » است ، و گرفتن در وجه پذيرفتن و قبول است چنان كه گفت : «
وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ
- و صدقهها را مىگيرد » « 80 » يعنى آنها را از شايستگانش مىپذيرد و بر آن پاداش مىدهد ، پس گفتهء او عزّ و جلّ «
وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ
- و آسمانها پيچيده در دست راست اوست » ؟ « 81 » گفت :
« اليمين دست است ، و مراد از دست قدرت و قوّت باشد ، و تفسير گفته او عزّ و جلّ «
وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ
- و آسمانها پيچيده در دست راست اوست » يعنى به قدرت و قوّت اوست » . « 82 » [ 68 ] قرآن ما را به يكى از مظاهر قدرت و چيرگى مطلق خدا راهنمايى
هامش
( 77 ) - الزّمر / صدر همين آيهء 67 .
( 78 ) - البرهان ، ج 4 ، ص 84 .
( 79 ) - البقرة / 245 .
( 80 ) - التوبة / 104 .
( 81 ) - الزّمر / همين آيهء 67 .
( 82 ) - البرهان ، ج 4 ، ص 84 .