رفتهايد ، از رحمت خدا مأيوس مشويد . زيرا خدا همهء گناهان را مىآمرزد . اوست آمرزندهء مهربان » . « 76 » اجتماع اين دو آيه در يك سوره در سياق توازن قرآنى دقيق وارد مىشود ، به گونهاى كه خوانندگان آن با معادلهاى دقيق سر و كار دارند كه دو طرف آن بيم است و اميد .
چه سان اين آيه از هراس انگيزتر آيات نباشد ، در حالى كه به انسان هشدار و بيم مىدهد كه او دهها سال كردارهاى شايسته انجام داده ولى به سبب شرك آوردنش بىنتيجه بوده است ، و از مصاديق شرك آوردنش تسليم و سرسپردگى او به حكمران ستمگر است ؟ ! / 529 [ 66 ] در مقابل دعوت خدا از پيامبر خود و در نتيجه فراخواندن هر مؤمن به ردّ شرك در دو آيهء پيشين ، اين آيه وى را به عبادت خدا ، به تنهايى ، و شكرگزارى به دو براى توفيق عبادتى كه به وى داده دعوت مىكند ، زيرا اين توفيق از بزرگترين نعمتهاى خدا بر انسان است .
«
بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ
- بلكه خدا را بپرست و از سپاسگزاران باش . » در مقدّم آوردن كلمهء « اللَّه » ( كه مفعول له است ) بر فعل و فاعل ( كه فاعبد باشد ) دلالت بر آن است كه اين عبادت بايد ناب و منحصر به خدا به تنهايى باشد ، و اين شبيه مقدّم آوردن ضمير منفصل « ايّاك تو را » كه مفعول است بر فعل و فاعل « نعبد مىپرستيم » در سورهء الحمد است ، امّا شكرى كه بدان امر شده ، سپاسگزارى بر عبادت خداست كه جز به توفيق خدا ممكن نمىشود ، يا سپاسگزارى بر تمام نعمتهاى خداست .
[ 67 ] سپس - و به صورتى ديگر - قرآن ضرورت عبادت خدا را به ما تأكيد مىكند ، عبادتى كه در نتيجهء شناخت او عزّ و جلّ صورت گيرد . مشركان و
هامش
( 76 ) - الزّمر / 52 .