شود كه بدان ايمان دارد يا طاغوتى كه به دو سر مىسپارد ، هم چنان كه مراد از عبادت نيز تنها ركوع و سجود و مراسم عبادى خاصّى نيست كه انسان در برابر هر كس كه شريك خدا گرفته انجام مىدهد ، بلكه كمك كردن به آنها و فرمانبردارى از آنها و حتى خشنودى روانى نسبت به آنها عبادت شمرده مىشود ، و بر مؤمن واجب است كه تمام اينها را پس براند .
/ 528 [ 65 ] آن گاه خدا موضعگيرى قاطع نسبت به شرك و مشركان را بيان مىكند ، و پيامبر خود ( ص ) را با تهديدى حقيقى بر حذر مىدارد ، به اين كه اگر فرض شود او به خدا شرك آورده جزاى او همچون ديگر مردم خواهد بود . و وقتى كه پروردگار ما خطاب خود را به نزديكترين مردم به خود كه همان پيامبر محمّد ( ص ) است با وجود عصمت و دور بودن از گناه ، اختصاص مىدهد براى آن است كه به ما بيان كند كه شرك نزد ذات متعال او بزرگترين گناهان است .
«
وَ لَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ
- به تو و پيامبران پيش از تو وحى شده است كه اگر شرك بياورى كردارت ناچيز گردد ، » زيرا اعمال انسان وقتى پذيرفته خواهد بود كه چارچوب كلّى آن چارچوبى توحيدى باشد ، اما اگر در حالى كه شرك مىآورى اعمالى شايسته انجام دهى هرگز سودى به تو نمىرساند .
«
وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ
- و حتما خود از زيان ديدگان خواهى بود . » اين نتيجهء طبيعى ناچيز شدن عمل است ، زيرا آنچه براى انسان رستگارى و كاميابى مىآورد همان كردار شايسته است و هنگامى كه آن كردار ناچيز و بىارزش گردد كاميابى چگونه حاصل شود ؟
شايد اين آيه از هراس انگيزترين آيات قرآن كريم باشد كه در اين درس در مقابل اميد بخشترين آيات آمده و آن گفتهء خداى تعالى است كه : «
قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
- بگو : اى بندگان من كه بر زيان خويش زياده