تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 512

مىگشتم از نيكوكاران مىشدم . » بدين سان قرآن تأكيد بسيار خود را بر اهميّت احسان و نيكوكارى تكرار مىكند ، زيرا احسان والاترين درجه‌اى است كه انسان بدان مىرسد ، بدين لحاظ كه احسان نمودار بيرون آمدن انسان از خويشتنيها و خواهشهاى خويش به خدمت ديگران است « وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ - و آنان كه از حرص نفس خويش در امان مانده‌اند ، هم آنان رستگارند » . « 73 » [ 59 ] پس از اين گريز ، به سياق قرآنى در اين سوره باز مىگرديم تا پاسخ قرآن را بر آن گفته‌ها كه بر زبان دوزخيان به روز قيامت به تكرار مىگذرد بشنويم . خداى تعالى گويد : « بَلى قَدْ جاءَتْكَ آياتِي - بلى ، آيات من بر تو نازل شد ، » / 521 و در امكان تو بود كه از اين حسرت و سرزنش در گذرى و با زرهى ، و به حق هدايت شوى ، و از فرصت زندگى دنيا بهره‌برى . « فَكَذَّبْتَ بِها - و تو آنها را دروغ شمردى ، » در مرحلهء نخست ، « وَ اسْتَكْبَرْتَ - و گردنكشى و خويشتن بزرگى كردى . » در برابر حقّى كه برايت آورده بودند ، در مرحلهء دوّم ، و اين مرحله از خطرناكترين مراحل نافرمانى است . « وَ كُنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ - و از كافران بودى . » آن گاه كه چيزى را كه برايت آورده بودند به نحو تمام انكار كردى ، و اين مرحلهء سوّم . [ 60 ] مهمترين چيزى را كه كافران دروغ مىشمارند همان رستاخيز و روز قيامت است ، امرى كه آنها را از تحمّل مسئوليّت دور مىسازد ، و آيا جز كسى كه به روز پاداش ايمان دارد مسئوليّت را تحمّل مىكند ؟