همان در اميد است ، درى ديگر نيز بر آنها گشوده كه در توبه و بازگشت به درگاه اوست .
«
وَ أَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ
- به پروردگارتان روى آوريد . » با ترك شريكان پندارى به جاى او ، زيرا او تنها و يكتا پروردگار حقيقى آفريدگان است .
«
وَ أَسْلِمُوا لَهُ
- و تسليم شويد . » با سرسپردگى و فرمانبردارى ، زيرا خشنودى و امر و نهى خداست كه شايسته است در شخصيّت انسان تأثير گذارد ، امّا عوامل ديگر همچون دارايى و سلطه و آنچه به نام حتميّات ناميده مىشود ، واجب است كه از تمام آنها درگذشت ، و آن روى آوردن و اين سرسپردن بايد از روى آگاهى و هشيارى تمام به ضرورتشان صورت گيرد نه به سبب بازگرداندن عذاب الهى زيرا اين دو بدان هنگام سودى نمىرسانند .
«
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ
- پيش از آن كه عذاب فرا رسد و كسى به ياريتان برنخيزد . » وقتى كه خدايان دروغين برساخته نتوانند عذاب خدا را از شما دور كنند .
[ 55 ] «
وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ
- از بهترين چيزى كه از جانب پروردگارتان به نزدتان نازل شده است پيروى كنيد . » مفسّران در معنى « احسن - بهترين » اختلاف نظر بسيار كردهاند ، برخى از ايشان گفتهاند : همانا احسن همان ناسخ است به دليل گفتهء خداى تعالى در سورهء بقره : «
ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها
- هيچ آيهاى را منسوخ يا ترك نمىكنيم مگر آن كه بهتر از آن يا همانند آن را مىآوريم » ، « 68 » و ابن عباس گويد : « يعنى از حلال و حرام ، و امر و نهى ، و وعده و تهديد ، پس كسى كه آنچه را بدان امر شده انجام دهد و نهى شده را ترك كند ، از بهترين پيروى كرده
هامش
( 68 ) - البقرة / 106 .