برداشته ، و به كسى جز آنچه به دو داده تكليف ننهاده است در حالى كه دارندهء تندرستى و ثروت ملتزم به مجموعهاى بزرگ از حقوق است كه اگر در آنها كوتاهى كند سزاوار عذاب است ، و در حديث آمده است :
« ايمان نياورده كسى از شما مگر آن كه فقر در نظرش خوشتر از توانگرى ، و بيمارى خوشتر از تندرستى ( يا عافيت ) باشد » . « 63 » / 507 [ 50 ] در تاريخ عبرت و اندرزى است ، خدا نسلهايى را هلاك كرده است كه ثروتهاى كلان داشتند و مىپنداشتند به آنها آزادى دادهاند تا هر تصرّفى مىخواهند بكنند ، و از مسئوليّت كارهاى بد خود بگريزند ، و شبيه به همين گروه گفتهاند كه با علم خود بدان ثروت رسيدهاند و قادرند از خود دفع گزند كنند .
«
قَدْ قالَهَا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
- اين سخنى بود كه پيشينيانشان هم مىگفتند ، » و با مغرور شدن به نعمتها در نافرمانيها غوطه خوردند .
«
فَما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ
- ولى هر چه را گرد آورده بودند به حالشان سود نكرد . » [ 51 ] آنها بر دستاوردهاى مادّى خود تكيه كردند و پنداشتند كه آن دستاوردها بديها را براى آنها حلال مىسازد ، يا دست كم مىتوانند مجازات را از خود دور كنند ، ولى هيهات ( چه تصوّر دور از واقعى ) .
«
فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا
- عقوبت اعمالشان دامنگيرشان شد . » و عقوبت گناهانى كه مرتكب شده بودند گريبانشان را گرفت و اين سنّت و قانون خداست كه در مورد آيندگان نيز همچون گذشتگان جارى مىشود .
«
وَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ هؤُلاءِ سَيُصِيبُهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا
- و از اين ميان به آنهايى كه راه كفر پيش گرفتهاند عقوبت اعمالشان خواهد رسيد ، » به پاداش بديهايى كه مرتكب شدهاند .
هامش
( 63 ) - همان مأخذ و صفحه .