نشانههاى خدا در آفريدگان بيدار مىسازد آن جا كه ما را يادآور چرخش گياهى مىشود كه با فرو باريدن باران آغاز مىگردد ، و انباشته شدن آب در سرچشمهها ، و بيرون آوردن كشتهاى گوناگون ، و سرانجام به چوب خشك و خاشاك پايان مىيابد .
/ 456
شرح آيات :
[ 17 ] طاغوت كيست ؟
هر كس كه به ناروا خود را بر ديگران تحميل كند طاغوت شمرده مىشود ، زيرا چنان كسى از حدود خود طغيان و سركشى كرده و خدا را بندگى نمىكند و زور مىگويد و بزرگ خويشتنى مىنمايد ، و طاغى ( سركش ) ناميده مىشود ، و پروردگار دربارهء او مىگويد : «
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى * أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى
- حقا كه آدمى سركشى مىكند * هر گاه كه خويشتن را بىنياز بيند » . « 26 » وى از حدود خود به ديگران تجاوز مىكند ، و مىكوشد كه مردم را از بندگى خدا باز دارد ، و آنان را به بندگى خود فرا مىخواند ، كه در اين حال در سركشى و طغيان زيادهروى كرده است ، و از اين رو « طاغوت » ناميده شده ، زيرا اين صيغه ( صفت بر وزن فاعول ) معنى مبالغه و افزونى در چيزى يا كارى را مىدهد . چنان كه گوييم « ملكوت » به سبب مبالغه در ملك ، و جبروت مبالغه در چيرگى و تسلّط ، و رحموت كه مبالغه در رحمت باشد .
پرستيدن طاغوت چيست ؟
اندكى از ملّتهايى كه به حكمرانى جبّاران سرسپردهاند مىپنداشتند كه آن جابران خدايانى هستند و از اين رو براى بزرگداشت به آنها سجده مىكردند ، در حالى كه بيشتر آنان از ترس يا آزمندى ، يا همگامى اندك اندك خود را به طاغوت تسليم كرده بودند ، و بدين سان فرمانبردارى آنان از او عبادت و سرسپردگيشان به دو
هامش
( 26 ) - العلق / 6 - 7 .