نجات يافتن از مهلكه و وعدههايى كه براى توبه داده است كفر مىورزد ، و آن كس كه در تمام ساعتهاى شب و به هنگام روز به عبادت مشغول است ، تا تفاوت ميان آن دو آشكار باشد ، و مىگويد كه روا نيست در پاداش اين يك را همانند آن يك قرار دهيم ، و اين همان موضوع اساسى در اين سوره است كه تفاوت سرنوشت گروه نيكوكار را با گروهى كه به دوزخ رانده مىشوند توضيح مىدهد و روشن مىسازد .
«
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ
- بگو آيا برابرند آنهايى كه مىدانند . » كه همانا خدا حقّ است و پاداش حق است و به راستى پيامبر صادق و راستگوست ، «
وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ
- و آنهايى كه نمىدانند ؟ » هرگز . . . به هيچ رو برابر و همانند نيستند . پس تكيه كردن به شفاعت همتايان روا نيست . و تكيه بر آرزوها و گمانها جايز نباشد .
«
إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ
- تنها خردمندان پند مىپذيرند . » با وجود آشكار بودن تفاوت ميان دانا و نادان ، بسيارى از مردم بدين نكته راه نمىيابند ، زيرا آنها طرفدار پوستها و ظاهرها و به دنبال هياهوها و آوازههاى دروغينند ، و صاحبان خرد ژرف انديش در جوهر امور و مغز آنها نيستند .
/ 449 در حديث از عمّار ساباطى آمده است كه گفت : « از ابى عبد اللَّه ( ع ) دربارهء اين گفتهء خداى عزّ و جلّ پرسيدم :
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ
- چون به آدمى گزندى رسد ، به پروردگارش روى مىآورد و او را مىخواند » . « 15 » گفت : دربارهء ابى الفصيل نازل شده است ، كه پيامبر خدا در نظر او جادوگرى بود ، چون او را گزندى مىرسيد يعنى بيمار مىشد به پروردگارش روى مىآورد و او را مىخواند ، يعنى از گفتهء خود دربارهء پيامبر خدا ( ص ) به درگاه او توبه مىكرد
هامش
( 15 ) - الزمر / 8 .