مىخواست براى خود فرزندى برگيرد ، از ميان مخلوقات خود هر چه را كه مىخواست برمىگزيد . » از اين آيه حقايق زير را درمىيابيم :
نخست : برگرفتن فرزند اگر انجام پذيرد ( كه انجام نخواهد گرفت ) از طريق و به وسيلهء آن دروغگويان نيست ، بلكه تنها خداست كه صاحب اين حق است ، و اگر اين امر صورت گيرد آن فرزند فرزند اوست نه فرزند آنها ، و اوست كه به جاى آنها او را اختيار و انتخاب مىكند ، و هيچ كافرى را حقّ آن نيست كه بگويد فلان پسر خدا و نزديكترين مردم به اوست ، بىآن كه اجازه و حقى در اين باره داشته باشد .
دوم : چنين چيزى انجام نمىيابد - يعنى اگر به فرزندى گرفتن صورت پذيرد - انتخاب و به گزينى صورت نمىگيرد ، به سبب رابطهء نسبى ميان خداى سبحان و بعضى از آفريدگانش ، زيرا هر چيزى آفريدهء خداست ، و در اصل آفرينش ميان چيزى با چيز ديگر برترى و تفاوتى وجود ندارد ، و چنين نيست كه خدا در آفرينش بعضى چيزها هنگام احداث و ايجادش ممارست كرده باشد و در آفرينش بعضى چيزها به سادگى و سهولت كار را برگزار كرده باشد ، هرگز . . . و هيچ مراتبى در آفرينش ، چنان كه فيلسوفان بدون حجّتى پنداشتهاند ، وجود ندارد ، بلكه آن كار به وسيلهء به گزينى صورت مىيابد .
/ 432 سوّم : در واقع به گزينى الهى از طريق ارزشهاى الهى است نه تفاضل و برترى جوهرى ، زيرا تمام چيزها آفريدگانند ، پس او را نيازى به هيچ يك از آنها نيست ، چه او خود پيش از هر چيزى بوده است ، پس چگونه نيازمند به چيزى شود كه از ازل نبوده ، و به علاوه چگونه نيازمند به چيزى شود كه آن چيز در هستى يافتن خود نياز به آفريدگار سبحان خود دارد ؟ ! ما اين بينشها را به ترتيب از سه كلمهء « يتّخذ - برمىگيرد » و « اصطفى - به گزين كرد » و « مما يخلق - از آنچه مىآفريند » در مىيابيم .
« سبحانه - منزّه است او . »
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 422
مساهمون: احمد آرام
ص٤٢٢