اگر چنين نكند چنان است كه آنها بر حقّند ، و شايد براى همين است كه پروردگار ما تأكيد مىكند كه دروغگويان و دجّالان و كسانى را كه بر نعمتهاى او ناسپاسى كردهاند هدايت نمىكند ، و از برجستهترين نعمتها همان نعمت رسالتهاست كه به فضل و منّت نهادن خود آنها را فرو فرستاده است ، پس بگذار آنها در گمراهى خود هم چنان به سر برند تا به پاداش دروغگويى و ناسپاسى خود به نعمتهاى پروردگارشان عذاب جهنّم را بچشند .
بدين سان پروردگار ما اوّلا بيان مىكند كه : به راستى خواستها و اميال آنها از حقّى كه نزد خداست و آن جا كه ميان ايشان در روز قيامت حكم مىكند ، بسى دور است . و ثانيا بيان مىكند كه او آنها را هدايت نمىكند و آنان خود به سبب دروغگويى و كفرشان مسئول گمراهى خويشاند .
/ 431 اميال و خواستهاى مردم افكارى باطل براى توجيه اين عقايد اختراع كرده است ، و به نظريّهء فيض و نظريّهء حلول و غنوصى قائل شدهاند تا تقديس خود را نسبت به پارهاى عناصر و خدا شمردن بعضى از مردم را توجيه كنند ، مثلا گفتهاند كه خدا - كه منزّه و مبرّا از چيزهايى است كه برايش شريك مىآورند - همچون خورشيد است كه پرتوها از او سرچشمه مىگيرد و فيض مىيابد ، و چون درياست كه ابرها از آن برمىخيزد ، يا سرچشمهاى است كه جويبارها از آن جارى مىشود ، يا او - سبحانه و تعالى - به سطح آفريدگان خود تنزّل مىكند و در وجود دوستداران و اولياء خويش حلول مىكند تا آن جا كه يكى از آنها در يكى از شطحيّات كفرآميز خود گفت : در جبّهء من جز خدا وجود ندارد .
«
إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ كاذِبٌ كَفَّارٌ
- خدا آن را كه دروغگو و ناسپاس باشد هدايت نمىكند . » [ 4 ] خدا خوابهاى باطل آنها را درهم مىريزد و تأكيد مىكند كه او هرگز فرزندى برنگرفته و نخواهد گرفت ، و اگر هم چنان اراده كند او كسى خواهد بود كه خود او را به نحوى برگزيند .
«
لَوْ أَرادَ اللَّهُ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً لَاصْطَفى مِمَّا يَخْلُقُ ما يَشاءُ
- اگر خدا