تشريع خدا جز از سوى او شناخته نمىشود ، امّا بشر اگر بخواهد به قياس متوسّل شود به زودى در سطح مقياسهاى شيء ( ابژكتيف و سنجيدن چيزى با همان چيز يا چيزى مثل آن چيز ) فرو مىافتد ، اين ابليس است كه با وجود دانش و عبادتش به فروترين فرودها سقوط كرد ، و ندانست كه عظمت آفريدهء خدا همانا به فرمان خداست ، پس آتش به عنوان آتش جز آفريدهاى نيست كه خدا آن را به فرمان خود آفريده ، و ويژگيها و خصوصياتى از گرمى و روشنايى را در آن متمركز ساخته است ، و اگر خدا بخواهد آن را معدوم مىكند يا گرمايش را از بين مىبرد ، بلكه ارزش آن به اعتبار فرمان خداست و اين همان سبب اصلى بطلان قياس در دين ، و نياز به پيامبران است .
«
قالَ
- گفت : » و ابليس موضعگيرى منحرفانهء خود را توجيه و تعليل مىكند .
/ 408 «
أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ
- من از او بهترم . » پس او خود را از آدم ( ع ) برتر و بهتر مىداند ، نه به كردار نيك و فرمانبردارى و پرستش ناب بلكه به عنصر آتشى خود .
«
خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ
- مرا از آتش آفريدهاى و او را از گل . » مهمّ در آفرينش خود آفريده نيست ، بلكه آن بها و منزلتى است كه پروردگار بدان عطا مىكند ، و تا وقتى كه پروردگار يكى است ارزش آفريدگان از لحاظ جوهرى يكى است ، و برترى آنها بر يكديگر بدان چيزى از مقياسهاى برترى است كه پروردگار آن را معيّن مىكند ، و ارزش هيچ كس نزد خدا به شخص او نيست ، بلكه به پرهيزگارى و كردار نيك اوست .
در نهج البلاغه آمده است :
« سپاس خداى را كه لباس عزّت و بزرگى در پوشيد و آن دو را براى خود گزيد ، و بر ديگر آفريدگان ممنوع گردانيد . آن را خاصّ خود فرمود و بر ديگران حرام نمود . و آن لباس را برگزيد چون بزرگى او را مىسزيد . و آن كس را از بندگان لعنت