خود به كردار مىپرداختند بر ايشان سودمند مىبود ، امّا آنها رسالت را رد و از خواستهاى خود پيروى كردند .
[ 63 ] دوزخيان نديدند كسانى را كه مىپنداشتند اشرارند در آتش به يكى از اين دو سبب برمىگردانند و مربوط مىدانند كه : يا آنها به بهشت روانه شدهاند و اين بدان معنى است كه مقياسهاى اينان و در نتيجه موضعگيريشان در برابر آنان خطاكارانه بوده ، و يا آنها اكنون با اينان هستند ولى اينان آنها را نمىبينند .
«
أَتَّخَذْناهُمْ سِخْرِيًّا
- آنان را به مسخره مىگرفتيم . » در دنيا ، و اكنون درستى خطّ ايشان معلوم شده است .
«
أَمْ زاغَتْ عَنْهُمُ الْأَبْصارُ
- آيا از نظرها دور ماندهاند ؟ » / 394 پس ما آنان را نمىبينيم ؟
اين مقطع را تفسيرى ديگر است و آن اين كه : مرادشان خداست ، بدين معنى كه شايد آنها را ناآگاهانه و باشتباه به بهشت وارد كرده در صورتى كه اهل دوزخند ، و پروردگار ما بس والاتر از اين است كه گمراه شود يا فراموش كند ، بلكه آنها خود در ارزيابى خود دربارهء مؤمنان خطا كارند .
پرسشى باقى مىماند ، و آن اين است كه : در شرايط امروز ما كسانى كه منظور اين آيه هستند كيانند ؟
بيگمان و بىترديد آنها سركشان و طاغوتانند ، و حكمرانان جور كه به زور بر گردن بندگان سوار شدهاند و به چيزى جز آنچه خدا به وحى فرستاده حكم مىرانند ، و به حدود خدا تجاوز مىكنند ، و بندگان خدا را به خوارى مىكشانند ، امّا سپاهيان و جفتها و همانندهايشان كسانى هستند كه از راه آنها پيروى مىكنند يا در ستمگريهايشان با آنها مشاركت مىورزند .
اما آن كسانى كه اينها آنان را اشرار مىشمارند همان انقلاب كنندگان و شورندگان بر ضدّ اينها از بندگان مخلص خدايند كه پرستش غير خدا را رد كردند و به خدايى گرفتن خدايان برساختهء دروغين را به جاى اللَّه ، پروردگار جهانيان نپذيرفتند .