تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 327

« إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِشْراقِ - ما كوه‌ها را رام كرديم ، و كوه‌ها هر شامگاه و بامدادان با او تسبيح مىكردند . » هر چيزى همواره خدا را تسبيح مىكند ، ولى ما تسبيح آن را نمىفهميم ، چنان كه خداى تعالى گويد : « تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً - هفت آسمان و زمين و هر چه در آنهاست تسبيحش مىكنند و هيچ موجودى نيست جز آن كه او را به پاكى مىستايد ، ولى شما ذكر تسبيحشان را نمىفهميد . او بردبار و آمرزنده است » . « 16 » خدا كوه‌ها را واداشته بود كه چون داود ( ع ) تسبيح كند با او تسبيح كنند ، و شايد از اين آيه دريابيم كه نيروهاى موجود در آنها همچون سنگهاى گرانبها و موادّ سوختى را ( به دو ) عطا كرده بود . « وَ الطَّيْرَ مَحْشُورَةً كُلٌّ لَهُ أَوَّابٌ - و پرندگان بر او گرد مىآمدند ، همه فرمانبردار او بودند . » يعنى او را مجموعه‌اى بود كه هر گونه مىخواست از آن بهره مىجست . شايد در گذشته اگر انسان اين آيات را مىشنيد آنها را غريب مىشمرد ، امّا با پيشرفت بشريّت در زمينهء دانش ، اكنون در بسيارى از امور و كارها به كوه‌ها متّكى است ، / 337 هم چنان كه كوششهايى - كه بسيارى از آنها موفق شده است - براى بهره جستن از پرندگان در عرصه‌هاى گوناگون زندگى شده است ، و هم اكنون آزمايشهايى جدّى براى كمك گرفتن از آنها در امور پزشكى و نظامى به عمل مىآيد ، و از داستان سليمان كه در سورهء سبأ گذشت معلوم مىشود كه آن حضرت ( ع ) پرنده را براى استكشاف روانه مىكرد . [ 20 ] افزون بر اين نيروهاى مادّى و امكاناتى كه چون عنصرى فعّال در حكمرانى و چيرگى داود وارد مىشود ، خدا خواست كه قوّت و امكان يافتن او را روز به روز بيفزايد ، و اگر ستمگر مىبود گذشت روزها جز به ناتوانى و سستى