همچنين شك نيست كه اين امور ، همچون درخت زقّوم / 240 كه نمودار حقيقى اين نافرمانيهاست زشت و ناگوار است ، ولى انسان خود را در اين باب به نادانى مىزند يا از آن غفلت مىورزد و با سيل شهوتهاى خود پيش رانده مىشود تا با گناهانش درختان زقّوم را كه خوراك او در آخرتند بكارد .
«
إِنَّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمِينَ
- ما آن درخت را براى ابتلاى ستمكاران پديد آورديم . » امّا مؤمن بدان مبتلا و فريفته نمىشود ، بلكه با ايمان خود از حضيض نافرمانى فراتر مىرود تا با انجام دادن اعمال نيك بهشتهايى پهناور براى خود بكارد .
[ 64 ] قرآن پس از اشاره به درخت زقّوم و طبيعت فريباى آن در دنيا تصويرى از واقعيّت آن در آخرت ، آن جا كه پاداش با كردار انسان همانندى دارد براى ما ترسيم مىكند .
«
إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ
- همانا درختى است كه از اعماق جهنّم مىرويد . » و روايت شده است كه :
« خداى تعالى ايشان - يعنى دوزخيان - را گرسنه مىكند تا از شدّت گرسنگى عذاب آتش را فراموش كنند ، آن گاه نزد مالك دوزخ بانگ و فرياد برآورند ، و او در حالى كه ابو جهل با ايشان است آنها را به سوى آن درخت مىبرد و از آن مىخورند و شكمهايشان چون آب جوشان مىجوشد » . « 25 » در روايتى آمده كه زقّوم درختى است بزرگ براى تمام دوزخيان ، و در هر طبقهء جهنّم شاخههايى دارد كه كسانى كه در دوزخ شكنجه مىشوند از آن مىخورند .
[ 65 ] «
طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ
- ميوهاش همانند سرهاى شياطين
هامش
( 25 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 404 .