[ 60 ] و شايد خدا خود در دل دوستداران بهشتى خويش مىافكند كه براى / 237 آگاهى يافتن از وضع دوزخيان بر دوزخ اشراف يابند تا عميقا لذت هدايت و فرمانبردارى و نعمتها را احساس كنند ، زيرا از خصوصيّات طبيعت انسان اين است كه حقايق را از طريق شناخت اضداد آنها احساس مىكند ، از اين رو مىبينيم كه مؤمن بر همنشينى بد كه در عذاب به سر مىبرد از بالا مىنگرد و در حالى كه به عظمت نعمتهاى خدا بر خود به ژرفى آگاه و هشيار مىشود مىگويد :
«
إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
- هر آينه اين است كاميابى بزرگ . » آرى ، راه حق پر است از گردنهها و دشواريها ولى از آن جا كه به بهشت و خشنودى خدا مىانجامد بهترين راه است .
[ 61 ] به عنوان خلاصهء آنچه پيش از اين از يادآورى بهشت و دوزخ گذشت ، قرآن تأكيد مىكند كه هدف درست ، كه عمل كردن براى آن بر انسان واجب است ، همان رسيدن به بهشت است ، زيرا بزرگترين هدفى است كه اگر كسى آن را محقّق سازد به راستى كامياب شده و گرنه هيچ چيزى را تحقّق نبخشيده است . امام على ( ع ) گويد :
« خيرى را كه آتش دوزخ در پى بود خير نتوان به حساب آورد ، و شرّى را كه پس آن بهشت باشد شرّ نتوان وصف كرد ، هر نعمتى جز بهشت خوار است ، و هر بلايى جز آتش دوزخ عافيت به شمار » . « 21 » و خداى تعالى گويد :
«
لِمِثْلِ هذا فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ
- عمل كنندگان بايد براى چنين پاداشى عمل كنند . » از انديشيدن در اين آيات كريم در مىيابيم كه انسان در زندگى خود با دو گونه فشار روبرو مىشود :
نخست : فشارى كه از جانب جامعهء معاصر وارد مىشود ، و به صورتى
هامش
( 21 ) - نهج البلاغه ، حكمت 387 ، ترجمهء دكتر شهيدى ، ص 431 .