ديدهاى كه چگونه رنج سفر و طوفانهاى شن روان را تحمّل مىكند و چون كشتيها در ميان امواج ، در ميان شنهاى روان راه مىپيمايد ؟ ! و در همان حال مىبينى / 171 كه به انسان شيرى گوارا مىنوشاند ، و اگر آدمى گرسنه شود او را نحر مىكند و از گوشتش استفاده مىكند ، وانگهى بر سر همهء اينها به زيبايى و عزّت و سرافرازى او دقت كردهاى ؟ ديگر نعمتهاى خدا نيز همانند شترند .
«
وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَ مِنْها يَأْكُلُونَ
- و آنها را رامشان كرديم . بر بعضى سوار مىشوند و از گوشت بعضى مىخورند . » [ 73 ] و در كركها و موها و پوستهاى آنها كالا و جامه و چادرهاى منقول سبك مىيابى و به دست مىآورى .
«
وَ لَهُمْ فِيها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ
- و ايشان را در آنها سودهاست و آشاميدنيها ، » و هدف والاتر در نعمتهاى خدا تنها سودجويى از آنها نيست بلكه ارتقاء روحى به شناخت پروردگار و سپاسگزارى از اوست .
«
أَ فَلا يَشْكُرُونَ
- چرا سپاس نمىگزارند ؟ » [ 74 ] بشر در جستجوى قوّه و نيرو است ، و در نهاد او احساس ضعفى به امانت گذاشتهاند - كه اگر نيك بينديشد - همان احساس او را به پروردگارش رهنمون مىشود ، ولى شيطان آدمى را از راه راست به گمراهه مىكشاند و در او وسوسه مىكند كه آن قوّت و نيرو به جاى اللَّه در خدايان ساختگى است كه مورد پرستش قرار مىگيرند .
«
وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ
- و به جاى اللَّه خدايانى اختيار كردند ، بدان اميد كه ياريشان كنند . » پس آنها نيروى سياسى و نيروى اقتصادى و وطن و قبيله و حزب و خورشيد و ماه و ستارگان و سنگهايى را كه رمز نيرويند ، مىپرستند ، و هنگام اختلاف و نبرد از آنها قدرت مىطلبند كه شايد در برابر نيروهاى مخالف به ايشان يارى دهند .
بدين سان اين آيهء كريم بقايا و بازماندهء شرك به خدا را كه همان جستجوى