/ 170 يكى از اين پديدهها تسخير زمام چارپايان است . خدا آنها را به دست قدرت خود آفريده و سپس منافعى گوناگون در آنها به وديعه نهاده و آنها را براى انسان رام كرده و مسخّر او كرده است ، و اگر مىخواست آنها را وحشى و رام نشدنى مىساخت ، هم چنان كه در بشر نيز دوستى و توانايى مالك شدن را قرار داده . آيا تصوّر مىكنى اگر بشر تسلّط را دوست نمىداشت به تسخير و رام كردن چيزى از آنچه پيرامون اوست دست مىزد ؟ ! «
أَ وَ لَمْ يَرَوْا
- آيا نديدهاند ؟ » آيا اين پديدهء تكرار شونده را كه همواره بىآن كه بدان بينديشند بر آن مىگذرند ، نديدهاند ؟ و اگر هم ديده باشند ، چون بدان فكر نكردهاند چنان است كه هيچ چيزى را نديدهاند .
«
أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا
- ما به دست ( قدرت ) خويش براى آنها آفريديم ، » خدا چارپايان را مستقيما چنين نيافريد كه بدانها بگويد : باشيد ، و موجود شوند ، بلكه آنها را از طريق شبكهاى از نظامها و قوانين بىشمار آفريد ، و شايد گفتهء او ، سبحانه و تعالى : «
مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا
- از آنچه دستهاى ما انجام داد » اشاره به اين حقيقت باشد تا ما را بيشتر سپاسگزار پروردگارمان كند ، و از قدرت و حكمت پروردگارمان و در نتيجه به روز جزا بيشتر و بهتر آگاه شويم .
«
أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُونَ
- چارپايان را ( آفريديم ) و اكنون مالكشان هستند . » پس اكنون بشر مالك آن چارپايان است و بر آنها تسلّط دارد و آنها را در راه منافع خود رام كرده است .
[ 72 ] تكاملى بودن نعمتهاى خدا دليل علم و قدرت اوست . تو - مثلا - شتر را مىبينى كه با همان نيازمنديهاى گوناگونى كه بشر دارد به سر مىبرد ، شتر مسافات بسيار دراز را بىخستگى مىپيمايد ، آيا ديدهاى كه چگونه ربع خالى را در سرزمين جزيرة العرب تنها با تكيه به خارهاى تيز و آبى اندك در مىنوردد ؟ و آيا