همه چيز را مىگرداند ، معترف نيست ، و از اين رو نمىتواند آنچه را بر سر انسان مىآيد با عملى كه از انسان سر مىزند پيوند دهد . اگر مؤمن دچار بيمارى يا فقر يا ذلّتى شود ، به دنبال سبب اين عوارض مىگردد ، و عادتا سبب آنها را در گناهى كه مرتكب شده مىيابد كه خدا بدان سبب او را به چنان آزمونى دچار ساخته تا پاكيزهاش كند ، در حالى كه كافر هم چنان در بىخبرى و گمراهى خود سرگردان باقى مىماند ، زيرا معتقد نيست كه مدبّرى براى امور و كارهاى بندگان وجود دارد ، و در نتيجه همه چيز را به تصادف و اتّفاق منسوب مىسازد يا به سببها و موجباتى ظاهرى مربوط مىشمارد كه نه به دو دانشى مىبخشد و نه رهيابى و حكمتى نصيب او مىكند .
بدين سان است كه فرهنگ مؤمنان عقلانى و خردمندانه است ، و فرهنگ ديگران جاهلانه ، گر چه آنها خود آن را علمى و خردمندانه پندارند .
همچنين مىبينيم كه روند قرآنى در اين جا پس از آوردن آيات رحمان تقوا و پرهيزگارى را يادآور مىشود ، زيرا شناخت پروردگار و چيرگى او همان حلقهء پيوند ميان عمل بشر و پاداش اوست .
امّا كافران چون به تقوا فرمان داده شوند از آن روى بگردانند ، زيرا به پروردگارى كه امور و كارهاى آنها را تدبير مىكند ايمان ندارند ، و نمىدانند سختى و بلايى كه به آنها مىرسد ، بيگمان دستاورد خود آنان است ، بنا بر اين چگونه از آن دو بپرهيزند ؟
«
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ
- و آن گاه كه به ايشان گفته شود كه از آنچه در پيش روى داريد بترسيد . » / 141 از عذاب دنيا ، از بانگى سهمناك كه به شما اصابت كند ، همان گونه كه به قوم پيامبران فرستاده شده در انطاكيه رسيد ، از غرقه شدن يا جنگ يا هر بلاى ديگر .
«
وَ ما خَلْفَكُمْ
- و آنچه پشت سر شماست . » از عذاب آخرت كه كس را باقى نمىگذارد و رها نمىكند .