تسبيحى شايستهء آن كه جفتها را آفريد .
«
مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ
- چه از آنچه از زمين مىروياند . » پس گياهان را جفت جفت آفريد ، از جمله گياهانى كه هنگام نزول قرآن شناخته شده بود و نيز آنچه پيشرفت دانش امروز كشف كرده است كه در هر گياهى اندامهاى نر و ماده وجود دارد ، و آميزش آنها با دست و عمل بشر صورت مىگيرد - چنان كه مثلا آميزش و گردهافشانى درخت خرما به دست انسان انجام مىيابد - و يا بادها يا زنبور عسل و امثال آنها به بارورى آنها كمك مىكنند .
/ 130 «
وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ
- و از نفسهايشان . » زيرا نياز به همسر ريشهء عميق در جسم و جان دارد و منعكس كنندهء ضعف و ناتوانى بشر است ؛ چه يك فرد با همسر خود كامل مىشود . حتى اگر دنيا را بگيرد باز براى زندگى نياز به همسر دارد . گاهى ميل جنسى چنان او را گيج و سرگشته مىكند كه عقلش را از او مىگيرد . يك بار ناپلئون - با همهء گردنكشى و جهانگشايى كه داشت - به فرزند خود گفت : تو بر دنيا حكومت مىكنى . پسرش گفت : چگونه ؟ گفت : چون تو بر مادرت فرمان مىرانى و مادرت بر من حكومت مىكند .
تاريخ داستانهاى زيادى را از ستمگران و گردنكشانى روايت مىكند كه در برابر زنان خود سر خم مىكردند . آيا اين خود دليل بر ضعف و ناتوانى اين عده نيست و آيا نشان نمىدهد كه اينان ، على رغم پندارشان ، خدا نيستند . مثلا ، همين فرعون دشمن خود را - با وجود ترس از او - در خانهاش پرورش مىدهد ؛ زيرا همسرش از او مىخواهد كه چنين كارى كند و فرعون اطاعت مىكند . اين امر به جهانيان ثابت كرد كه كسى كه خود را ربّ اعلى مىپندارد همسرش بر او حكومت مىكند .
«
وَ مِمَّا لا يَعْلَمُونَ
- و چه آن چيزهايى كه نمىشناسند . » حتّى ديگر موجودات يكديگر را كامل مىسازند ، از هستهء ناچيز و محدود در كوچكى ( اتم ) بگيريم - كه از پروتون و الكترون تشكيل شده - تا كهكشانهاى