تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 124

« مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ - از نخلها و انگورها . » انگور - نيز مانند خرما - به صورت كشمش براى زمانى غير از موسم خود نگهدارى مىشود ، و داراى فوايد غذايى بسيارى است ، و شايد ذكر نكردن لفظ درخت تاك به سبب كمى فايدهء آن نسبت به درخت خرما بوده باشد ، و مقايسهء ميان درخت خرما با آن ارتفاع بسيارى و تاكى كه به صورت بوته و درختچه‌اى است اعجاب آدمى را برمىانگيزد ، و اين دو درخت با وجود آن كه اصلشان مختلف و به كلّى متفاوت است به يكديگر شبيهند ، نخل درختى است بسيار بلند و تاك بر زمين گسترده يا بر چفته گسترده مىشود . / 128 « وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ - و در آن چشمه‌ها روان ساختيم . » آيا به شبكهء قناتهاى تشكيل شده در زير زمين و حوضهايى كه آب قناتها در آنها جمع مىشود نمىنگرند ؟ و آن گاه به اختلاف سطح نقاط مختلف زمين كه به شكافتن و روان شدن چشمه سارها براى آبيارى زمين كمك مىكند و منظرهء دلرباى آن آدمى را به شناخت پروردگار و سپاسگزارى از او برمىانگيزد ، نمىانديشند ؟ [ 35 ] به راستى كه هماهنگى ميان نيازمنديهاى بشر و آفرينش خدا در طبيعت دليل دقّت تقدير و اندازه‌زنى و حسن تدبير است . بشر به رزقى كه به فراوانى به دو مىرسد نيازمند است ، و در حاشيه‌اى معيّن از آزادى در تنوّع منابع غذايى و اظهار نوآورى و هنر خود از آن بهره مىبرد ، و همچنين به رشد آگاهى و شناخت و آرامش نفس خود نيز نيازمند است . تمام اين نيازمنديها در بوستانها و چشمه‌سارها تكامل يافته است . « لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ - تا از ميوهء آن بخورند ، » و نيازهاى مادّى خود را به خوراك بگذرانند . « وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ - و آنچه دسترنج آنهاست ، » از تنوّع بخشيدن به خوراك ، و استفاده از آب و درختان در ساختن خانه‌ها و اسباب منزل . « أَ فَلا يَشْكُرُونَ - چرا سپاس نمىگويند ؟ »