برمىآيد كه بشريّت به گونهاى ناخواسته به سوى جنگ رانده شد ، هيچ يك از رهبران دولتهايى كه با يكديگر مىجنگيدند نمىخواستند كه آن را به صورت جنگى ويرانگر و نابود كنندهء همه چيز و همه كس درآورند ، ولى مانند كسانى كه در جريان موج ازدحام و انبوه جمعيّت قرار مىگيرند فشار مىبينند و رانده مىشوند و ديگران را مىرانند و راهى براى رهايى نمىيابند ، و بىاراده و هشيارى به حركت در مىآيند .
همچنين چون جنبههاى منفى امتها متراكم شود به صورتهاى گوناگون منفجر مىشود ، از آن جمله جنگهايى است كه خدا به وسيلهء آنها بندگان را مجازات مىكند . آيا پروردگار سبحان ما نگفته است : «
قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً وَ يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ
- بگو : او قادر است بر آن كه از فراز سرتان يا از زير پاهايتان عذابى بر شما بفرستد ، يا شما را گروه گروه درهم افكند و خشم و كين گروهى را به گروه ديگر بچشاند » « 19 » .
و بدين سان نيروى هيتلر و ژاپن متلاشى شد ، و اروپا عقب ماند تا تبديل به نيروى درجهء سه جهانى شد . چرا ؟
به سبب جناياتى كه در حق انسانيّت مرتكب شدند ، و به دليل انحراف بزرگ از قوانين تغيير ناپذير خدا .
امروز چگونه پروردگار توانمند حكيم مىگذارد اين جنايات دربارهء آفريدگانش صورت گيرد ؟ ! اين ستم گسترده و پردامنه ، و اين استضعاف فراگير ، كه صدها ميليون از آفريدگان خدا گرفتار ظلم و ستم مشتى از مستكبران باشند ، آيا خدا بندگانش را فرو مىگذارد ؟ ! هرگز . . . بلكه او به آنها تقرير مىكند كه كيدش استوار و محكم است ، و اگر از گمراهى و گردنكشى خود بازنگردند ، و / 121 از سرنوشت نسلهايى كه پيش از
هامش
( 19 ) - الانعام / 65 .