مقدمه
سند خطبه
چون اين خطبه ، به طورى كه در ذيل اشاره مىشود ، با سندهاى متعددى از معصوم عليه السلام و يا تالى مرتبه معصوم ، حضرت زينب - صلوات الله عليها - نقل شده ، مفاد آن بر ما حجت است ؛ اگر چه به عنوان خطابه ايراد شده است . بنابراين قبل از شروع به شرح مدلول آن بايد نظرى به سند آن نماييم و آنگاه براى روشن شدن معناى خطبه ، مختصرى از تاريخ فدك و هدف از تعقيب آن را بيان كنيم .
خطبهء مزبور از جمله خطبههاى مشهورى است كه عامه و خاصه با سندهاى معتبر از صديقهء كبرى - صلوات الله عليها - روايت كردهاند . از جمله احمد بن عبدالعزيز جوهرى در تأليف خود به نام سقيفه و فدك - بنا بر نقل ابنابىالحديد در شرح نهج البلاغه - از آن ياد كرده و ابنابىالحديد ، نام برده را چنين معرفى مىنمايد :
ابوبكر جوهرى ، عالم ، محدث ، ماهر در ادبيات ، پرهيزكار و مورد وثوق است ؛ به طورى كه همهء محدثان عامه او را به نيكى ستودهاند و همهء مصنفات او و ديگران را از او روايت كردهاند . « 1 »
بر اساس گفتهء ابنابىالحديد ، جوهرى به چهار طريق اين خطبه را روايت كرده است :
1 . جوهرى از محمد بن زكريا از جعفر بن محمد بن عماره از پدرش از
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 16 ، ص 210 .