ولى بايد بدانيم كه همين يك دقيقهها و يك كلمهها در سايه تصميم ، روح را تقويت نموده و با تمرين و مداومت ، انسان را مصمم مىسازد .
مرتبه دوم كمى بيشتر و در مرحله سوم بيشتر و تدريجا در زمانى وسيع و كارهائى بزرگ ، قدرت تصميم پيدا مىشود .
در دستورات اسلامى هم براى استفادههاى بزرگ از تمرينهاى كوچك شروع شده است ، و فى المثل براى آنها كه احساس مىكنند سنگدل و قسى القلب شدهاند دستور داده كه طفل يتيمى را نزديك طلبيده و با اوملاطفت نموده پدرانه دست نوازش بر سر طفل بكشند . و در روايتى آمده كه طفل را سر سفره خود نشانده با خود هم غذا كند . « 1 » يك مرتبه نوازش طفل اثر قطعى ندارد ولى تدريجا با تكرار ، پىگيرى روح سخت و سنگ صفت ، لطيف و رقيق مىگردد .
و يا حالت بيمار به خود گرفتن را مذمت فرموده است « 2 » زيرا ممكن است تدريجا اين حالت ظاهرى بر روح متظاهر اثر گذارده انسان را بى حال و سست بار آورده از سعادت بر كنار سازد .
چنان كه تمرين و پىگيرى در كارهاى منفى نيز روح را منحرف مىسازد ، پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمود : « پيش توانگران كمتر برويد كه به اين هدف كه نعمتهاى خداوند راخوار نشماريد نزديكتر خواهيد بود » « 3 »
هامش
( 1 ) - من انكر منكم قساوة قلبه فليدن يتيما فيلاطفه و ليمسح رأسه يلين قلبه باذن اللّه تعالى انّ لليتيم حقاً كتاب وسائل » .
( 2 ) - . . . و المتمرض من غير علة « يك سى و سوم ابواب الاحتضار كتاب وسائل » .
( 3 ) - نهج الفصاحه ، ص 82 .