خورشيد منوط به بر طرف شدن جرم نجاست از شىء متنجس است . بنابر اين ، نجاساتى همچون خون كه جرم آنها با تابش آفتاب زوال نمىيابد به وسيلهء خورشيد پاك نمىشوند « 2 » ( - - ) نجاسات ) .
چربى ، چرك و مواد آرايشىاى كه جرم دارند حائل و مانع به شمار مىروند و بر طرف كردن آنها براى وضو ، غسل و تطهير نجاست ، واجب است . « 3 »
تخلّى رو به جرم ( قرص ) ماه و خورشيد مكروه است . « 4 »
جرم
جُرم : گناه ، بزه .
جُرم در لغت به معناى گناه و خطا و در اصطلاح عبارت است از هر نوع عملى كه در شرع ممنوع ، و داراى كيفر دنيوى ، همچون حدّ ، تعزير ، قصاص ، ديه و كفّاره و يا اخروى باشد ؛ خواه در ارتباط با خود مجرم باشد ، مانند ترك نماز و روزه و نوشيدن شراب و يا در ارتباط با ديگرى ، همچون ضرب و جرح و كشتن كسى .
بنابر اين ، جرم در اصطلاح فقهى مرادف معصيت است ( - - ) گناه ) ؛ هرچند در اصطلاح حقوقى جرم به فعل يا ترك عملى كه بر اساس قانون ، قابل كيفر و يا مستلزم اقدامات تأمينى و تربيتى باشد ، تعريف شده است . بنابر اين ، بين تعريف فقهى و حقوقى عموم و خصوص من وجه است ؛ زيرا برخى افعال ، از قبيل ترك نماز از منظر فقهى ، جرم به شمار مىروند ؛ در حالى كه از منظر حقوقى جرم محسوب نمىشوند .
چنان كه عكس آن نيز متصور است .
( - - ) جنايت )
جرموق
جُرموق : نوعى كفش .
جرموق در لغت به كفشى گفته مىشود كه بر روى موزه مىپوشند ؛ اعم از آنكه ساق داشته باشد يا نه . « 1 » برخى فقها گفتهاند :
ظاهر اين است كه جرموق بدون ساق است ؛ « 2 » ليكن در كلمات بسيارى از فقها جرموق به كفش ساق دار معنا شده است . « 3 »
هامش
( 2 ) جواهر الكلام 6 / 260 *
( 3 ) العروة الوثقى 1 / 239 - 240 ، 356 و 361 ؛ جامع الشتات 1 / 14 ؛ مجمع الرسائل ( عبادات ) / 111 ؛ مجمع المسائل 1 / 65 ؛ توضيح المسائل مراجع 1 / 222 .
( 4 ) الحدائق الناضرة 2 / 73 - 74 ؛ الروضة البهية 1 / 339 .
1 مجمع البحرين / واژهء « جرمق » .
2 مجمع الفائدة 2 / 101 - 102 .
3 تحرير الاحكام 1 / 197 ؛ ذكرى الشيعة 3 / 49 ؛ رياض المسائل 3 / 199 .