دو نكته مهم
از اين نقل قولِ آشكار دو نكته مىتوان استفاده نمود :
نخست آن كه خلافت عمر پس از ابوبكر نه به سخنى صريح و آشكار از رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله ، نه به شورا و نه به انتخاب مردم بوده است ؛ بلكه به انتخاب ابوبكر بوده ؛ از اين رو مردم به اين كار ابوبكر اعتراض كردهاند .
دوم آن كه بنا بر نكتهء نخست ، خلافت عمر به سخن صريح و آشكار رسول خدا و شوراى مسلمانان نبوده است ؛ بلكه فقط ابوبكر مدّعى افضليت عمر بوده و گفته است كه به خدا مىگويم : خدايا ! من بهترين آفريدگان تو را به اميرى نصب كردم .
بدين ترتيب ابوبكر افضليت را راه اثبات خلافت دانسته است .
بنا بر اين در اين گفتهء واضح و روشن كه ملاحظه نموديد ، نه تنها هيچ اشارهاى بر وجود شورا نشده ؛ بلكه مخالفت مردم و اعتراض آنان را بر كارى كه ابوبكر انجام داده نيز به همراه دارد .
اين مطلب به طور صريح در المصنّف ابن ابى شيبه ، الطبقات الكبرى و منابع ديگر نيز آمده است . « 1 » البته در برخى از اين مصادر به جاى كلمهء « مردم » عبارت « گروهى از مهاجران » آمده است .
هامش
( 1 ) . المصنّف : 7 / 485 ، الطبقات الكبرى : 3 / 199 و 274 ، تاريخ طبرى : 2 / 617 - 621 ، الرياض النضره : 1 / 223 ، الفائق في غريب الحديث : 1 / 89 .