موفّق به انجام آن شده است ؛ چرا كه در مقابل اين برنامه ، موانعى وجود داشته است كه از آن جمله مىتوان به موانع زير اشاره نمود :
مانع يكم : بزرگانى از صحابه در آن زمان بودهاند كه با وجود آنان ، معاويه به خودش جرأت نمىداده كه اين فكر را اظهار كند تا چه رسد به اينكه عملى سازد ؛
مانع دوم : در آن زمان افرادى خود را براى رسيدن به خلافت آماده كرده بودند و ادّعاى رياست داشتند . خيلى روشن است كه اين دسته نيز با طرح ولىعهدى يزيد مخالفت مىكردهاند .
معاويه براى رسيدن به هدف شوم خود و برداشتن اين موانع ، چند راه را در پيش گرفت . وى برخى را با مسموم كردن از ميان برداشت . عدهء ديگرى را با پول خريد و بعضى را با تبعيد كردن از مقابل خود كنار زد تا راه جانشينى فرزندش هموار شود . براى نمونه مواردى را بررسى مىكنيم :
1 . امام حسن مجتبى ؛ مانعى بزرگ بر سر راه جانشينى يزيد
علماى اهل سنّت مىنويسند : معاويه در همان زمان حيات امام حسن مجتبى عليه السلام ، به فكر جانشينى يزيد افتاد . « 1 » وجود امام حسن مجتبى عليه السلام از دو جهت براى عملى شدن طرح معاويه ، مانعى بزرگ بود :
جهت يكم : شخصيت و موقعيت اجتماعى آن حضرت و برادرشان سيّدالشهداء عليه السلام در مدينه كه از جايگاه ويژهاى برخوردار بودند ؛
جهت دوم : قرارداد ميان امام مجتبى عليه السلام و معاويه كه با توجه به بندهاى آن ، معاويه نبايد پس از خود كسى را به جانشينى بگمارد و بعد از او حكومت به
هامش
( 1 ) . الإمامة والسياسه : 1 / 191 - 194 .