تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 323

است و همين است كه استوار كنندهء تسليم به خدا و رسول اوست . [ 72 ] تسليم در برابر پيامبر ، همان امانت است و آن از بارزترين تجليات ارادهء بشرى است . « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها - ما اين امانت را بر آسمانها و زمين و كوه‌ها عرضه داشتيم از تحمل آن سرباز زدند و از آن ترسيدند . » « وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا - ولى انسان آن را برداشت و به سبب ظلم و جهل خود در آن امانت خيانت مىورزيد . » ظلوم صيغهء مبالغه است از ظلم و جهول صيغهء مبالغه است از جهل . و اين اشاره بر آن دارد كه آن دو از صفات غريزى انسان و از طبيعت عدمى و ضعيف او هستند . و او مىتواند از طريق عمل صالح و صادق و آگاهى دايم / 403 و در نتيجه از راه اتصال به رسالت خدا و تسليم در برابر او و اولياء دين بر آنها فايق آيد و بر آنها غلبه يابد . [ 73 ] اين آشكارترين مصاديق حمل امانت است كه سرنوشت انسان را معين مىكند هر كس در اين امانت خيانت ورزد - يعنى كفار و منافقان - كارشان به انكار و عذاب منجر شود و هر كس آن را مراعات كند به توبه و ثواب مىرسد . « لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ وَ الْمُشْرِكاتِ - تا خدا مردان منافق و زنان منافق و مردان مشرك و زنان مشرك را عذاب كند . » به سبب خيانتشان و سرپيچى آنها از تسليم . « وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ - توبهء مردان مؤمن و زنان مؤمن را بپذيرد . » زيرا مؤمن حقيقى زمانى كه به سبب غفلت يا جهل ، مرتكب گناه شود ، به زودى به مسير مستقيم خويش بازمىگردد و به درگاه خدا توبه مىكند . « وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً - كه خدا آمرزنده و مهربان است . » جالب اين است كه اين سوره كه همه آيات عذاب و عقاب بود به غفران و