تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 248

آنها خارج شده پس در اين اميد بودند كه بار ديگر آن را به زير سيطرهء خود درآورند . ولى خداوند بر مسلمانان منت نهاد و دشمنشان شكست خورد و به اهداف خود نرسيد . از سوى ديگر مسلمانان بدون تلفات و خسارت شاهد پيروزى را در آغوش گرفتند . « وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ - خدا كافران كينه‌توز را باز پس زد . » بدون اين كه به اهداف خود دست يابند . / 308 و كينه آنها به جمع آورى غنايم تشفى نيافت . « لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً - اينان به هيچ غنيمتى دست نيافتند و در كارزار مؤمنان را خدا بسنده است . زيرا خدا پرتوان و پيروزمند است . » پرتوان از آن رو كه كافران را با همهء ساز و برگشان منهزم ساخت و پيروزمند ، زيرا مؤمنان را يارى داد پس اگر ياريشان نداده بود در برابر كافران ذليل و خوار مىشدند و هيبتشان زايل مىشد . [ 26 ] يكى از فوايد جنگ احزاب آن بود كه از چهرهء دشمنان واقعى اسلام پرده برگرفت و مسلمانان را به جنگ با آنان كشيد ، مثلا بنى قريظه كه دعوى هم‌پيمانى مىكردند . « وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ - آن گروه را كه به ياريشان برخاسته بودند . » يعنى كافران را ضد مسلمانان يارى دادند . « مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ - و از اهل كتاب . » يعنى يهود بنى قريظه . « مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ - از قلعه‌هايشان فرود آورد و در دلهايشان بيم افكند . » بيم از آيات و علاماتى كه سبب پيروزى رسول در جنگش بر ضد دشمنان مىشد . و شك نيست كه شكست معنوى و روحى به شكست نظامى منتهى مىشود . رسول خدا حاكم مطلق جزيرة العرب مىشد و اين امر آنان را مىترسانيد و