راههاى تعيين امام
در راههاى تعيين و نصب امام چهار نظر عمده وجود دارد . اين چهار نظريه عبارتند از :
1 . انتخاب و گزينش امام از سوى مردم به طور مستقيم و به واسطهء بيعت ؛
2 . تعيين امام از طريق شوراى اهل حلّ و عقد ؛
3 . وصيت امام قبلى بر امامت امام پس از خود ؛
4 . نص ( دليل واضح و صريح ) .
غير از اين چهار نظر عمده ، نظريهء ديگرى هم وجود دارد كه به دليل مخالفت آن با اعتقاد شيعهء اماميه و تمامى فرق اهل سنّت به آن اعتنا نمىشود . اين نظريه مربوط به دسته جاروديه از گروه زيديه « 1 » است . به اعتقاد جاروديه هر كس از اولاد حضرت زهرا سلام اللَّه عليها ؛ يعنى از اولاد امام حسن و امام حسين عليهما السلام باشد و شجاعت و تا اندازهاى علم داشته و قيام كند و مردم را به تبعيت از خود بخواند امام است .
جرجانى در شرح مواقف پيرامون اين چهار نظريه مىنويسد :
المقصد الثالث : فيما تثبت به الإمامة ، فإنّ الشخص به مجرد صلوحه للإمامة
هامش
( 1 ) . زيديه دو گروه هستند : يك گروه « جاروديه » نام دارند كه با شيخين مخالفند ، و گروه دوم « صالحيه » كه بهامامت شيخين پيش از اميرالمؤمنين عليه السلام معتقدند .