روانشناسى امروز مىگويد : بشر با احساسات چهارگانهاى مجهز است :
الف - حس كنجكاوى كه خلاق علوم ودانشهاست .
ب - حس نيكى كه مايه گرايشهاى انسان به خوبيها ونيكيهاست . از اين جهت همه انسانها امانتدارى را نيك وپيمان شكنى را بد مىدانند .
ج - حس زيبايى كه خلاق صنايع زيبا ومايه گرايشهاى او به امور زيبا است . و تمام صنايع ظريف وكاشى كاريها ، مخلوق اين حس مىباشند .
د - حس مذهبى كه در اوان بلوغ ، در دختر و پسر ظهور و بروز بيشترى دارد وناخود آگاه ، انسان را به سازنده اين جهان وقدرت ما فوق رهبرى مىكند . شما مىتوانيد براى آگاهى ازاين حس مذهبى ، به كتابهاى روانشناسى ، بالأخص كتاب « حس دينى يا بُعد چهارم روح انسانى » مراجعه كنيد .
قرآن در نقاط متعددى ، آگاهى انسان را از خدا و از نيكى ها وبديها ، نهادى مىداند و اين مطلب در چند آيه وارد شده است ؛ كه برخى را در اين جا مىآوريم :
1 . (
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها . . .
) ( سوره روم آيه 30 )
به آيين خدا روى بياور آيينى كه آفرينش خدا است در انسان و آنها را بر آن آفرينش آفريده است .
جمله (
فِطْرَتَ اللّهِ
) بيانگر لفظ دين است كه قبل از آن قرار گرفته است وحاكى است كه دين از امور فطرى وخلقتى در بشر است .
2 . (
وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ
) ( سوره بلد آيه هاى 10 و . . . )
او را به نيكيها وبديها آشنا ساختيم .
3 - (
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها * فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها
) ( سوره شمس آيههاى 7 - 8 )