تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 72

[ 96 ] و در روز حسرت علاقه و پيوند ميان فرمانروايان و فرمانبران گسيخته مىشود ، بلكه آنان را چنان مىيابيم / 75 كه به ملامت و نكوهش يكديگر پرداخته‌اند . « قالُوا وَ هُمْ فِيها يَخْتَصِمُونَ - با يكديگر به مخاصمه برخاسته‌اند و مىگويند . » [ 97 ] « تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ - به خداى سوگند كه ما در گمراهى آشكار بوديم . » « إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ - در آن هنگام كه شما را با پروردگار جهانيان برابر مىگرفتيم . » به دامنهء گمراهى خود از حق و دورى از صواب و صلاح اعتراف كردند ، از آن جهت كه كسانى امثال خود را با پروردگار جهانيان برابر شمردند . [ 99 ] ولى آيا چه كس مسئول اين گمراهى ايشان است ؟ هر كس بوده باشد ، جرم و گناه بزرگى در حق آنان مرتكب شده است . « وَ ما أَضَلَّنا إِلَّا الْمُجْرِمُونَ - و گمراه نكردند ما را مگر گناهكاران و مجرمان . » مفسران دربارهء لفظ « مجرم » اختلاف كرده‌اند و آنان را طاغوتان يا شياطين يا كافران گذشته دانسته‌اند كه ديگران را به گمراهى دعوت كرده بودند . » حقيقت آن است كه چنين وصفى بر همهء اينان قابل تطبيق است ، ولى شايسته‌ترين آنان به اين صفت آن دسته از مدعيان داشتن دين و علم‌اند كه به گمراه كردن مردمان اشتغال دارند . [ 100 ] و آيا امروز آن مجرمان كجايند ؟ ! « فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ - پس ما هيچ شفاعتگرى نداريم . » [ 101 ] « وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ - و نه دوستى مهربان . » پس هيچ يك از آن مجرمان شفاعت يكديگر نخواهند كرد ، و حتى صميميترين دوستيها / 76 در آن روز هيچ سودى ندارد . آرى . . . بعضى از مؤمنان از بعضى ديگر شفاعت مىكنند ، چنان كه در